Kort antwoord: wat houdt de NHG-toetsing in?
Bij de NHG-toetsing beoordeelt de geldverstrekker of je de hypotheek verantwoord kunt dragen: de financieringslasttoets (je inkomen tegenover de maandlasten) én de waarde van de woning. De bank dient de aanvraag namens jou in bij het WEW. Je toetst dus niet of je aan de criteria voldoet — dat staat op de pagina NHG-voorwaarden — maar je leest hier hóé die beoordeling rekenkundig verloopt.
Twee toetsen: financieringslast en woningwaarde
De NHG-toetsing valt uiteen in twee onafhankelijke beoordelingen. Pas als je aanvraag door beide komt, verstrekt het WEW de borgtocht:
- De financieringslasttoets — past de hypotheek bij je inkomen? Dit is een inkomensberekening op basis van Nibud-normen.
- De waardetoets — is de woning genoeg waard voor het te lenen bedrag, en valt zij binnen de NHG-grens van € 470.000?
De criteria waaraan je moet voldoen (eigen bewoning, hypotheekvorm, koopsomgrens) staan los van dit proces; die vind je op NHG-voorwaarden 2026. Hieronder draait het puur om de méthode. Bron: NHG Voorwaarden & Normen 2026 (nhg.nl).
De financieringslasttoets, stap voor stap
De financieringslasttoets vertaalt je inkomen naar een maximale maandlast. Het verloopt in vier stappen:
- Van inkomen naar toetsinkomen. De geldverstrekker bepaalt eerst je toetsinkomen: het bestendige bruto-inkomen waarop de bank durft te rekenen. Hoe dat per profiel wordt vastgesteld, lees je verderop.
- Van toetsinkomen naar financieringslastpercentage. Het Nibud stelt jaarlijks de woonquote vast: het percentage van je toetsinkomen dat je maximaal aan hypotheeklasten mag besteden. Dat percentage loopt op met het inkomen en is mede afhankelijk van de rente.
- Van percentage naar maximale jaarlast.Toetsinkomen × financieringslastpercentage = de maximale jaarlast die je mag dragen.
- Van maximale last naar maximale hypotheek. Die jaarlast wordt teruggerekend naar een hoofdsom — en hier komt de toetsrente binnen (zie hieronder). Het resultaat is je maximale hypotheek met NHG.
Wil je dat bedrag zelf inschatten? Gebruik de rekenhulp op maximale hypotheek met NHG of de NHG-calculator. Bron: Nibud / Tijdelijke regeling hypothecair krediet 2026.
De toetsrente: waarom de bank soms met een hogere rente rekent
Bij stap 4 gebruikt de geldverstrekker niet altijd je werkelijke rente. Dat hangt af van de rentevaste periode:
- Rentevast 10 jaar of langer: de bank toetst met je werkelijke (lagere) rente. Dat geeft een hogere maximale hypotheek.
- Rentevast korter dan 10 jaar: de bank toetst met een door de AFM vastgestelde toetsrente, die doorgaans hóger ligt. Zo zorgt de toetsing ervoor dat je de lasten ook aankunt als de rente straks stijgt.
Een langere rentevaste periode kiezen kan je maximale hypotheek dus vergroten, omdat de toets dan met je echte rente werkt. Bron: AFM / Tijdelijke regeling hypothecair krediet 2026.
Toetsinkomen per profiel
De eerste stap — van inkomen naar toetsinkomen — verschilt sterk per situatie. De drie meest voorkomende profielen:
Werknemer in loondienst
Bij een vast dienstverband telt je bruto jaarsalaris inclusief vakantiegeld en een vaste eindejaarsuitkering. Bij een tijdelijk contract vraagt de bank meestal een intentieverklaring: een verklaring van je werkgever dat het contract bij gelijkblijvend functioneren wordt omgezet in een vast dienstverband. Zonder die verklaring rekent de bank vaak met het gemiddelde inkomen over de afgelopen jaren.
Zelfstandige (zzp)
Een zzp'er heeft geen vast salaris, dus wordt het toetsinkomen afgeleid van de bedrijfsresultaten — doorgaans het gemiddelde over drie jaar. Een onafhankelijke rekenexpert legt dit vast in een Inkomensverklaring Ondernemer, die geldverstrekkers en het WEW accepteren als basis voor de toets. De volledige uitwerking staat op NHG voor zzp'ers.
Twee inkomens
Vraag je samen aan, dan tellen sinds 2023 beide inkomens voor 100% mee in het toetsinkomen. Daarvoor werd het laagste inkomen maar deels meegerekend. Voor stellen betekent dit een aanzienlijk hoger toetsinkomen en dus een hogere maximale last.
Soepeler toetsing rond de AOW-leeftijd
Nader je de AOW-leeftijd of heb je die bereikt? Dan mag de geldverstrekker in 2026 onder soepelere voorwaarden toetsen. In plaats van het standaard financieringslastpercentage mag de bank dan uitgaan van de werkelijke, bestendige lasten — vaak gunstig als de hypotheek al grotendeels is afgelost. Dat maakt verhuizen of oversluiten op latere leeftijd beter haalbaar.
De waardetoets: laagste van koopsom en taxatie
Naast je inkomen toetst de bank de waarde van de woning. De woningwaarde voor NHG is de laagste van twee bedragen:
- de koopsom (of de aanneemsom bij nieuwbouw);
- de getaxeerde marktwaarde.
Koop je een woning voor € 460.000 die getaxeerd wordt op € 450.000, dan rekent de bank met € 450.000. Zo voorkomt het WEW dat je structureel meer leent dan de woning waard is. Of de NHG-grens nu geldt voor de koopsom of het hypotheekbedrag lees je op koopsom of hypotheekbedrag.
| Onderdeel toetsing | Wat de bank gebruikt | Waarvan afhankelijk |
|---|---|---|
| Toetsinkomen | Bestendig bruto-inkomen | Profiel: loondienst / zzp / twee inkomens |
| Financieringslast | Woonquote (Nibud) | Inkomenshoogte en rente |
| Toetsrente | Werkelijke rente of AFM-toetsrente | Rentevaste periode (≥ of < 10 jaar) |
| Woningwaarde | Laagste van koopsom en taxatie | Koopovereenkomst en taxatierapport |
| NHG-grens | Max. € 470.000 | Peildatum 1 januari 2026 |
Wie toetst wat: de rol van WEW en geldverstrekker
Een hardnekkig misverstand: je vraagt NHG niet zelf aan bij het WEW. De verantwoordelijkheden liggen als volgt:
- Het WEW (Waarborgfonds Eigen Woningen) stelt jaarlijks de Voorwaarden & Normen vast en verstrekt uiteindelijk de borgtocht. Het is de regelgever en garantsteller, geen loket waar jij langsgaat.
- De geldverstrekker voert de financieringslast- en waardetoets uit, controleert of zij zijn aangesloten bij het WEW en dient de aanvraag namens jou in. De bank is verantwoordelijk voor een correcte toetsing.
- De rekenexpert komt in beeld bij zzp'ers: die stelt de Inkomensverklaring Ondernemer op die als objectief toetsinkomen geldt.
Praktisch betekent dit dat een goede aanvraag begint bij een compleet dossier: inkomensgegevens, taxatierapport en koopovereenkomst. Hoe vollediger je aanlevert, hoe soepeler de toetsing verloopt. Bron: NHG Voorwaarden & Normen 2026.
Disclaimer
Indicatieve berekening op basis van NHG-grens 2026. Werkelijke maximale hypotheek bepaalt de bank.
Vergelijk de scherpste hypotheektarieven met NHG.
Gratis en vrijblijvend advies via een onafhankelijke AFM-adviseur.