Bij een rentevaste periode korter dan tien jaar is de toetsrente in beginsel de hoogste van de aangeboden rente en de AFM-toetsrente. Voor oktober–december 2026 is de AFM-toetsrente 5%. Bron: AFM: toetsrente vierde kwartaal 2026, geraadpleegd 20 oktober 2026.
Kort antwoord: wat houdt de NHG-toetsing in?
Bij de NHG-toetsing beoordeelt de geldverstrekker of je de hypotheek verantwoord kunt dragen: de financieringslasttoets (je inkomen tegenover de maandlasten) én de waarde van de woning. De bank dient de aanvraag namens jou in bij het WEW. Je toetst dus niet of je aan de criteria voldoet — dat staat op de pagina NHG-voorwaarden — maar je leest hier hóé die beoordeling rekenkundig verloopt.
Twee toetsen: financieringslast en woningwaarde
De NHG-toetsing valt uiteen in twee onafhankelijke beoordelingen. Pas als je aanvraag door beide komt, verstrekt het WEW de borgtocht:
- De financieringslasttoets — past de hypotheek bij je inkomen? Dit is een inkomensberekening op basis van Nibud-normen.
- De waardetoets — is de woning genoeg waard voor het te lenen bedrag, en valt zij binnen de NHG-grens van € 470.000?
De criteria waaraan je moet voldoen (eigen bewoning, hypotheekvorm, koopsomgrens) staan los van dit proces; die vind je op NHG-voorwaarden 2026. Hieronder draait het puur om de méthode. Bron: NHG Voorwaarden & Normen 2026 (nhg.nl).
De financieringslasttoets, stap voor stap
De financieringslasttoets vertaalt je inkomen naar een maximale maandlast. Het verloopt in vier stappen:
- Van inkomen naar toetsinkomen. De geldverstrekker bepaalt eerst je toetsinkomen: het bestendige bruto-inkomen waarop de bank durft te rekenen. Hoe dat per profiel wordt vastgesteld, lees je verderop.
- Van toetsinkomen naar financieringslastpercentage. De Tijdelijke regeling hypothecair krediet bevat op basis van Nibud-advies het financieringslastpercentage: het percentage van je toetsinkomen dat je maximaal aan hypotheeklasten mag besteden. Dat percentage hangt onder meer af van inkomen, toetsrente en leeftijd.
- Van percentage naar maximale jaarlast.Toetsinkomen × financieringslastpercentage = de maximale jaarlast die je mag dragen.
- Van maximale last naar maximale hypotheek. Die jaarlast wordt teruggerekend naar een hoofdsom — en hier komt de toetsrente binnen (zie hieronder). Het resultaat is je maximale hypotheek met NHG.
Wil je dat bedrag zelf inschatten? Gebruik de rekenhulp op maximale hypotheek met NHG of de NHG-calculator. Bron: Nibud / Tijdelijke regeling hypothecair krediet 2026.
De toetsrente: waarom de bank soms met een hogere rente rekent
Bij korter dan tien jaar rentevast geldt in beginsel de hoogste van de aangeboden rente en de AFM-toetsrente. Voor het vierde kwartaal van 2026 is de AFM-toetsrente 5%. Is de aangeboden rente bijvoorbeeld 5,5%, dan gebruik je niet alsnog 5%.
Bij tien jaar of langer geldt in beginsel de aangeboden rente. Er bestaan uitzonderingen, bijvoorbeeld afhankelijk van de resterende looptijd. Langer vastzetten geeft niet automatisch meer leencapaciteit: het aangeboden tarief en de volledige toets zijn bepalend. Bron: AFM, toetsrente vierde kwartaal 2026.
Toetsinkomen per profiel
De eerste stap — van inkomen naar toetsinkomen — verschilt sterk per situatie. De drie meest voorkomende profielen:
Werknemer in loondienst
Bij een vast dienstverband telt je bruto jaarsalaris inclusief vakantiegeld en een vaste eindejaarsuitkering. Bij een tijdelijk contract vraagt de bank meestal een intentieverklaring: een verklaring van je werkgever dat het contract bij gelijkblijvend functioneren wordt omgezet in een vast dienstverband. Zonder die verklaring rekent de bank vaak met het gemiddelde inkomen over de afgelopen jaren.
Zelfstandige (zzp)
Een zzp'er heeft geen vast salaris, dus wordt het toetsinkomen afgeleid van de bedrijfsresultaten — doorgaans het gemiddelde over drie jaar. Een onafhankelijke rekenexpert legt dit vast in een Inkomensverklaring Ondernemer, die geldverstrekkers en het WEW accepteren als basis voor de toets. De volledige uitwerking staat op NHG voor zzp'ers.
Twee inkomens
De geldverstrekker bepaalt voor ieder het geaccepteerde toetsinkomen. Sinds 2023 telt het tweede toetsinkomen volledig mee bij de bepaling van het financieringslastpercentage. Dat is geen garantie dat alle looncomponenten worden geaccepteerd of dat een lening betaalbaar is zonder verdere toets.
Soepeler toetsing rond de AOW-leeftijd
Rond de AOW-leeftijd wordt het pensioeninkomen belangrijk voor de beoordeling. De seniorenverhuisregeling kan onder specifieke voorwaarden een toets op werkelijke lasten toestaan. Dat geldt niet automatisch voor iedere verhuizing of oversluiting; laat de bank vaststellen welke regeling van toepassing is.
Kostentoets en woningwaardetoets zijn verschillend
Bij aankoop van bestaande bouw begint de NHG-kostentoets met de laagste koopsom of marktwaarde vóór verbouwing, gevolgd door toepasselijke kosten. Bij de maximale lening ten opzichte van de woningwaarde gebruikt de bank een geaccepteerde waardebepaling, zo nodig na verbouwing. Nieuwbouw heeft een aparte kostenopbouw. Lees de uitleg van kosten, koopsom, marktwaarde en lening.
Wie toetst wat: de rol van WEW en geldverstrekker
Een hardnekkig misverstand: je vraagt NHG niet zelf aan bij het WEW. De verantwoordelijkheden liggen als volgt:
- Het WEW (Waarborgfonds Eigen Woningen) stelt jaarlijks de Voorwaarden & Normen vast en verstrekt uiteindelijk de borgtocht. Het is de regelgever en garantsteller, geen loket waar jij langsgaat.
- De geldverstrekker voert de financieringslast- en waardetoets uit, controleert of zij zijn aangesloten bij het WEW en dient de aanvraag namens jou in. De bank is verantwoordelijk voor een correcte toetsing.
- De rekenexpert komt in beeld bij zzp'ers: die stelt de Inkomensverklaring Ondernemer op die als objectief toetsinkomen geldt.
Praktisch betekent dit dat een goede aanvraag begint bij een compleet dossier: inkomensgegevens, taxatierapport en koopovereenkomst. Hoe vollediger je aanlevert, hoe soepeler de toetsing verloopt. Bron: NHG Voorwaarden & Normen 2026.
Disclaimer
Indicatieve berekening op basis van NHG-grens 2026. Werkelijke maximale hypotheek bepaalt de bank.
Wat betekent NHG voor jouw hypotheek?
Bespreek je mogelijkheden met een hypotheekadviseur. Je gaat naar onze externe aanvraagpartner; wij kunnen een vergoeding ontvangen.