NHG en scheiding — overname, hoofdelijke aansprakelijkheid en restschuld

Kort: wat bepaalt wat er met je NHG gebeurt?

Bij een scheiding draait het om wie de woning houdt. Houdt één van jullie de woning, dan wordt de hypotheek op één naam gezet en moet de bank de ander uit de aansprakelijkheid ontslaan. Houdt niemand de woning, dan wordt verkocht: bij winst vervalt de garantie vanzelf, bij verlies komt het vangnet van het Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW) in beeld. Het algemene vangnetmechanisme — melden via je bank, Woonlastenfaciliteit, voorwaarden voor kwijtschelding — leggen we uit op NHG-bescherming bij tegenslag. Hieronder gaan we specifiek in op de scheidingssituatie.

Ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid: de kern van een overname

Hebben jullie de hypotheek samen afgesloten, dan zijn jullie hoofdelijk aansprakelijk. Dat betekent dat de bank de volledige schuld bij ieder van jullie afzonderlijk kan opeisen — niet de helft, maar het hele bedrag. Die aansprakelijkheid verdwijnt niet vanzelf met de scheiding. Wil de vertrekkende partner écht los van de hypotheek, dan moet die formeel worden ontslagen uit de hoofdelijke aansprakelijkheid.

De bank verleent dat ontslag niet zomaar. Ze toetst opnieuw of de blijvende partner de volledige hypotheek op eigen inkomen kan dragen — alsof het een nieuwe aanvraag is, met de actuele schuld en woningwaarde. Slaagt die toets en blijft de hypotheek binnen de NHG-grens van € 470.000, dan loopt de NHG-garantie door op naam van de blijvende partner. Over dat voortgezette deel is geen nieuwe provisie verschuldigd; die is al eerder betaald.

Slaagt de toets niet — bijvoorbeeld omdat één inkomen de last niet draagt — dan verleent de bank geen ontslag. Zonder ontslag blijf je als vertrekkende partner meeaansprakelijk voor een schuld op een huis waar je niet meer woont, terwijl je ook nog eens lastig een nieuwe hypotheek krijgt. In dat geval resteren twee routes: een medeaanvrager toevoegen (nieuwe partner of familielid, met instemming van de bank) of de woning alsnog verkopen.

De woning uitkopen: overwaarde en de bijleenregeling

Bij een overname koopt de blijvende partner de ander meestal uit voor diens deel van de overwaarde. Vaak wordt daarvoor de hypotheek verhoogd. Let op: over een verhoging betaal je wél NHG-provisie, namelijk 0,4% over alléén het extra geleende bedrag, mits het totaal binnen de NHG-grens blijft.

Fiscaal speelt de bijleenregeling een rol. De overwaarde die je meeneemt vormt een eigenwoningreserve; herinvesteer je die niet, dan kan dat de hypotheekrenteaftrek op een volgende woning beperken. Dit is maatwerk en hangt af van jullie persoonlijke situatie. Laat het doorrekenen door een adviseur of raadpleeg de Belastingdienst — wij geven hierover bewust geen vaste regels.

Verkoop met verlies: wanneer scheldt het WEW de restschuld kwijt?

Brengt de woning minder op dan de openstaande schuld, dan blijft een restschuld over. Scheiding is een erkend life event, dus het WEW kán die kwijtschelden — maar alleen als jullie te goeder trouw hebben gehandeld, tijdig via de bank hebben gemeld, de woning voor een zo hoog mogelijke prijs hebben verkocht en beide ex-partners actief meewerken. Eén partner die weigert te tekenen, kan het hele dossier blokkeren. De volledige voorwaarden en procedure staan op NHG en restschuld.

Tijdelijk dubbele woonlasten: de verhuisregeling

In de overgangsfase zit één partner soms al in een huurwoning of nieuwe koopwoning terwijl de gezamenlijke woning nog niet verkocht is. Fiscaal vangt de verhuisregeling dat deels op: gedurende ongeveer twee jaar mag de hypotheekrente op zowel de oude (te koop staande) als de nieuwe eigen woning aftrekbaar blijven. Dat verzacht de pijn van tijdelijk dubbele lasten. De precieze termijn en voorwaarden controleer je bij de Belastingdienst; reken hier dus niet blind op zonder advies.

Verkoop met winst: garantie vervalt vanzelf

Levert de verkoop meer op dan de schuld, dan lost de opbrengst de hypotheek af en vervalt de NHG-garantie automatisch. De overwaarde verdelen jullie volgens het scheidingsconvenant. Hier speelt geen WEW-rol, maar wél opnieuw de bijleenregeling voor een eventuele volgende woning (zie hierboven).

Een nieuwe NHG-hypotheek na de scheiding

Start je opnieuw met een eigen woning, dan kun je gewoon weer NHG aanvragen. Dat je eerder een NHG-hypotheek had, staat een nieuwe aanvraag niet in de weg: je voldoet aan dezelfde NHG-voorwaarden (koopsom binnen de grens, eigen bewoning, annuïtair of lineair aflossen) en de geldverstrekker toetst opnieuw op jouw inkomen. De voordelen van NHG — lagere rente en het vangnet — gelden dan onverkort weer.

Scheiding én hypotheek tegelijk uitrekenen is specialistenwerk: kan jij de woning dragen, wat kost uitkoop, en blijft de garantie behouden? Laat het vooraf doorrekenen door een AFM-geregistreerde adviseur met ervaring in scheidingsdossiers via hypotheekadvies met NHG.